Мікрорайон «Центрум Е» у краківській Новій Гуті: постмодерний експеримент у серці символу сталінської доби
DOI:
https://doi.org/10.15407/mics2022.01.308Ключові слова:
Нова Гута, постмодернізм, соціалістичний реалізм, модерн холодної війни, постмодерн холодної війни, Краків, архітектура житлових будівель, Леглер, центральна площа, «Солідарність»Анотація
У статті досліджено історію розвитку Нової Гути як ключового досягнення повоєнного містобудування та архітектури Кракова й Польщі загалом. Особливу увагу зосереджено на постанні житлового масиву «Центрум Е», а саме його частині, збудованій наприкінці 1980-х. Історія одного житлового масиву допомагає зрозуміти причини виникнення і розвиток постмодерної естетики у місцевій архітектурі Кракова в останні роки комуністичного режиму.
Посилання
Biedrzycka, A., Chyb, A., & Fryźlewicz, M. (2006). Nowa Huta – architektura i twórcy miasta idealnego. Niezrealizowane projekty. Kraków: Muzeum Historyczne Miasta Krakowa.
Dom kultury w Nowej Hucie. (1957). Architektura, 5, 194–195.
Gołaszewski, T. (1955). Kronika Nowej Huty. Od utworzenia działu projektowania Nowej Huty do pierwszego spustu surówki wielkopiecowej (s. 2013–2017). Kraków: Wydawnictwo Literackie.
Grin, I. (2010). Tomasz Mańkowski – architekt. Z okazji pięćdziesięciolecia doktoratu. Kraków: Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego.
Gzowska, A., & Klein, L. (2013). Rozmowa z Romualdem Loeglerem. In Postmodernizm polski. Architektura i urbanistyka. Z architektami rozmawiają Alicja Gzowska i Lidia Klein. Warszawa: 4000 Malarzy.
Hajok, D. (2011, November 26). Plac Centralny jak rynek, Aleja Róż z fontannami. Gazeta Wyborcza. Retrieved from https://krakow.wyborcza.pl/krakow/7,44425,10712979,plac-centralny-jak-rynek-aleja-roz-z-fontannami.html.
Jędruch, D. (2018a). Karta DiM. In D. Jędruch, M. Karpińska, & D. Leśniak-Rychlak (Eds.), Teksty modernizmu. Antologia polskiej teorii i krytyki architektury 1918–1981 (Tom 1: Źródła, s. 353–360). Kraków: Instytut Architektury.
Jędruch, D. (2018b). Osiedle Centrum E – czyli piknik nad wiszącą skarpą In J. Klaś (Ed.), Nowa Huta. Architektoniczny portret miasta drugiej połowy XX wieku (s. 96–103). Kraków: Ośrodek Kultury im. C. K. Norwida.
Karpińska, M., Leśniak-Rychlak, D., & Wiśniewski, M. (2015). Witold Cęckiewicz (T. 1. Rozmowy o architekturze. Projekty, s. 97). Kraków: Insytut Architektury.
Karpińska, M. (2018a). Kino Światowid i szkoła muzyczna. In J. Klaś (Ed.), Nowa Huta. Architektoniczny portret miasta drugiej połowy XX wieku (s. 72–79). Kraków: Ośrodek Kultury im. C. K. Norwida.
Karpińska, M. (2018b). Od socmodernizmu do postmodernizmu – osiedle Szklane Domy i Blok Francuski. In J. Klaś (Ed.), Nowa Huta. Architektoniczny portret miasta drugiej połowy XX wieku (s. 80–87). Kraków: Ośrodek Kultury im. C. K. Norwida.
Klaś, J. (2018). Nowa Huta. Architektoniczny portret miasta drugiej połowy XX wieku. Kraków: Ośrodek Kultury im. C. K. Norwida.
Konkurs SARP na rozwiązanie zespołu mieszkalnego i koncepcji programowo-przestrzennej “Skarpy” w Nowej Hucie (prezentacja konkursu SARP i dyskusja pokonkursowa) (1986). Architektura, 1, 53–66.
Krawczyk, A. (2008). Kryptonim “Gigant”: dzieje nowohuckiego kombinatu w latach 1949–1958, Kraków: Muzeum Historyczne Miasta Krakowa.
Kwiecień, W. (1985). Stan i dynamika zjawisk demograficznych Nowej Huty w latach 1970–1980. Zeszyty Naukowe Akademii Ekonomiczna w Krakowie, 213, 5–33.
Lebow, K. A. (2013). Unfinished Utopia, Nowa Huta, Stalinism, and Polish Society, 1949–56, Ithaca and London: Cornell University Press.
Luba, I. (2005). Rok 1955. Warszawa: Muzeum Narodowe w Warszawie.
Machcewicz, P. (1993). Polski rok 1956. Warszawa: Mówią Wieki.
Nędza-Sikoniowska, K. (2021). Nowoczesne. O syberyjskich miastach okresu radzieckiego. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Ptaszycki, T. (1953). Nowa Huta, Architektura, 3, 71–74.
Sepioł, J. (1985). I Biennale Architektury. Kraków, grudzień 1985 – styczeń 1986. Kraków.
Styrny-Bartkowicz, Krystyna. (2015). Loegler. Synopsis. Kraków: Wydawnictwo RAM, Krakowska Akademia in. Andrzeja Frycza Modrzewskiego.
Wiśniewski, M. (2021, September 1), Nowohuckie Centrum Kultury. Retrieved from https://szlakmodernizmu.pl/baza-obiektow/nowohuckie-centrum-kultury/.
Завантаження
Опубліковано
Номер
Розділ
Ліцензія
Авторське право (c) 2022 Michał Wiśniewski
TЦя робота ліцензується відповідно до ліцензії Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License.
